Σκόρπιες Λέξεις

Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία

Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία (2002) – John Holloway

hollowayΑπό το οπισθόφυλλο:

Ο Τζον Χόλογουεη διερωτάται πώς μπορούμε να ξαναθέσουμε το ζήτημα της επανάστασης, όχι πλέον ως αγώνα για την εξουσία, αλλά εναντίον της. Αφότου πρωτοκυκλοφόρησε το 2002 στα αγγλικά, αυτό το προκλητικό βιβλίο μεταφράστηκε σε 11 ακόμη γλώσσες και προκάλεσε ζωηρές συζητήσεις για το νόημα της επανάστασης σήμερα. Η παρούσα έκδοση περιλαμβάνει έναν νέο (2005) εκτενή επίλογο και λεπτομερή σχολιασμό των αντιδράσεων που προκάλεσε αυτό το βιβλίο.

[…] Στην ελληνική συγκυρία η σημαντική συνεισφορά του Χόλογουεη ελπίζει να συναντηθεί με όσους και όσες δεν περιχαρακώνονται στα γνωστά και μάλλον ξεπερασμένα θεωρητικο-πρακτικά σχήματα και αναζητούν στο πάντοτε επίκαιρο ζήτημα όχι μόνο να ερμηνεύσουμε τον κόσμο αλλά και να τον αλλάξουμε.

 

Αποσπάσματα:

 

Πως ξεπερνάμε το αίσθημα αδυναμίας που φαίνεται να κατακλύζει τα πάντα; Πώς γίνεται να κατανοήσουμε ότι απέναντι στην κρίση, όπως και στον πόλεμο, δεν είμαστε θύματα αλλά υποκείμενα, τα μοναδικά υποκείμενα;

Δε χρειαζόμαστε καμία υπόσχεση αίσιου τέλους για να δικαιολογήσουμε την απόρριψη ενός κόσμου που νιώθουμε εσφαλμένο.

Για περισσότερα από εκατό χρόνια, ο επαναστατικός ενθουσιασμός των νέων ανθρώπων έχει διοχετευτεί στη δημιουργία του κόμματος ή στην εκπαίδευση σκοποβολής. Για περισσότερα από εκατό χρόνια, τα όνειρα αυτών που θέλησαν έναν κόσμο αντάξιο της ανθρωπότητας, γραφειοκρατικοποιήθηκαν και στρατιωτικοποιήθηκαν. Κι όλα αυτά για να επιτευχθεί η κατάληψη της κρατικής εξουσίας από μια κυβέρνηση η οποία στη συνέχεια θα κατηγορηθεί ότι πρόδωσε το κίνημα που την έφερε στην εξουσία.

Είτε θεωρηθεί η κατάληψη της κρατικής εξουσίας ο μόνος δρόμος για την αλλαγή της κοινωνίας, είτε θεωρηθεί το επίκεντρο της δράσης, υπάρχει αναπόφευκτα μια διοχέτευση της εξέγερσης. Το πάθος αυτών που αγωνίζονται για μια καλύτερη κοινωνία, απορροφάται και διοχετεύεται προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση προς την κατάληψη της κρατικής εξουσίας […] Έτσι οι νέοι μυούνται στη σημασία της κατάληψης της εξουσίας και εκπαιδεύονται είτε ως στρατιώτες είτε ως γραφειοκράτες. […] Πρώτα να δημιουργήσουμε το στρατό, πρώτα να δημιουργήσουμε το κόμμα, έτσι θ΄απαλλαγούμε από την εξουσία που μας καταπιέζει.

Ακόμη και οι πιο διεθνιστικές, στην έμπνευσή τους, επαναστάσεις που προσανατολίστηκαν προς την κρατική εξουσία, σπάνια πέτυχαν να αποφύγουν την εθνικιστική προνομιακή θεώρηση του κράτους “τους” σε σχέση με άλλα κράτη, ή ακόμη και την ανοιχτή χειραγώγηση του εθνικού αισθήματος για να υπερασπίσουν την επανάσταση.

Η ιδέα της αλλαγής της κοινωνίας μέσα από το κράτος βασίζεται στην ιδέα ότι το κράτος είναι, ή θα έπρεπε να είναι, κυρίαρχο. Καθώς η κρατική κυριαρχία είναι αναγκαία προϋπόθεση για την αλλαγή της κοινωνίας μέσα από το κράτος, ο αγώνας για κοινωνική αλλαγή μετατρέπεται σε αγώνα για την υπεράσπιση της κρατικής κυριαρχίας.

Το κόμμα είναι στην πραγματικότητα ένα είδος πειθάρχησης της ταξικής πάλης, υπαγωγής των αμέτρητων μορφών ταξικής πάλης στον υπέρτατο σκοπό ανάληψης του ελέγχου του κράτους.

Ο αγώνας έχει χαθεί από τη στιγμή που εμποτίζεται από την εξουσία. Απ΄τη στιγμή που η λογική της εξουσίας καθίσταται λογική της επαναστατικής διαδικασίας, απ΄τη στιγμή που ο αρνητικός χαρακτήρας της άρνησης μετατρέπεται στο θετικό χαρακτήρα της δημιουργίας μορφών εξουσίας.

Δεν επαναστατούμε ενάντια στον καπιταλισμό επειδή θέλουμε ένα διαφορετικό σύστημα εξουσίας, αλλά επειδή θέλουμε μια κοινωνία όπου οι σχέσεις εξουσίας έχουν αποδομηθεί. Κανείς δεν μπορεί να δημιουργήσει μια κοινωνία μη εξουσιαστικών σχέσεων καταλαμβάνοντας την εξουσία. Απ΄την στιγμή που υιοθετείται η λογική της εξουσίας, ο αγώνας ενάντια στην εξουσία έχει ήδη χαθεί.

Αν οι εξουσιαστές σε ποδοπατήσουν, μολύνεσαι απ΄τις πατούσες των ποδιών τους – Rushdie

Το ζήτημα δεν είναι ποιός ασκεί εξουσία, αλλά πως θα δημιουργηθεί ένας κόσμος βασισμένος στην αμοιβαία αναγνώριση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, στη διαμόρφωση κοινωνικών σχέσεων που δε θα είναι σχέσεις εξουσίας.

Η έννοια της επανάστασης ταυτίστηκε σε τόσο μεγάλο βαθμό με την επίτευξη του ελέγχου του κράτους, που όταν οι προσπάθειες αλλαγής του κόσμου με αυτό τον τρόπο απέτυχαν, πολλοί άνθρωποι έφτασαν στο συμπέρασμα ότι η επανάσταση δεν είναι δυνατή.

Ο μόνος τρόπος που μπορούμε να φανταστούμε σήμερα την επανάσταση δεν είναι ως κατάληψη εξουσίας αλλά ως κατάλυσή της.

Δεν είναι απαραίτητο να κατακτήσουμε τον κόσμο. Φτάνει να τον δημιουργήσουμε εκ νέου. – Ζαπατίστας

Ο χωρισμός του οικονομικού από το πολιτικό έχει ύψιστη σημασία για την άσκηση της κυριαρχίας στον καπιταλισμό. Αν η κυριαρχία είναι πάντα μια διαδικασία ένοπλης ληστείας, χαρακτηριστικό του καπιταλισμού είναι ότι το πρόσωπο που κρατάει το όπλο παρουσιάζεται ξεχωριστά απ΄το πρόσωπο που κάνει τη ληστεία και απλώς επιβλέπει ώστε η ληστεία να είναι σύμφωνη με το νόμο.

Το επαναστατικό κίνημα συγκροτήθηκε, σε πολλές περιπτώσεις, ως αντικατοπτρισμός της εξουσίας, ως στρατός ενάντια στο στρατό, ως κόμμα ενάντια στο κόμμα, με αποτέλεσμα η εξουσία να αναπαράγεται μέσα στην ίδια την επανάσταση.

Η γραφειοκρατική εξουσία βασίζεται στη διαδικασία ταυτοποίησης και ταξινόμησης, όπως και η συνολική λειτουργία του κράτους. Το κράτος προσδιορίζει τους ανθρώπους, τους ορίζει, τους ταξινομεί. Ένα κράτος είναι αδιανόητο χωρίς τον ορισμό των πολιτών και τον ταυτόχρονο αποκλεισμό των μη-πολιτών.

Η εξουσία βρίσκεται στον κατακερματισμό των κοινωνικών σχέσεων […] στην πραγματική μεταμόρφωση των “σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους” σε “σχέσεις ανάμεσα στα πράγματα”.

Τα κράτη μας ορίζουν ως “πολίτες” και “μη πολίτες” προσδίδοντάς μας εθνική ταυτότητα στο πλαίσιο μιας από τις πιο δολοφονικές πτυχές της διαδικασίας ταυτοποίησης.

Αν εμείς είμαστε οι μόνοι δημιουργοί, γιατί είμαστε τόσο ανίσχυροι; Αν είμαστε τόσο ισχυροί, τότε γιατί τα πράγματα – που είναι δικό μας προϊόν – αποκτούν μια ανεξάρτητη ζωή και κυριαρχούν πάνω μας; Γιατί παράγουμε την ίδια την υποδούλωσή μας;

Εμείς είμαστε αυτοί που δημιουργούν την κοινωνία – όχι ο Θεός, ούτε το κεφάλαιο ή η τύχη – επομένως εμείς μπορούμε να την αλλάξουμε.

Υπάρχει ίσως μια τάση στους θεωρητικούς της Αριστεράς που ασκούμε κριτική στον καπιταλισμό, να υιοθετούμε μια στάση ηθικολογικής υπεροψίας, να τοποθετούμε τον εαυτό μας πάνω απ΄την κοινωνία. […] Εμείς έχουμε δίκιο, είμαστε οι φορείς της αληθούς συνείδησης. Όσοι δε το βλέπουν εξαπατώνται απ΄την άρρωστη κοινωνία, είναι εμποτισμένοι από ψευδή συνείδηση. Η κραυγή θυμού με την οποία ξεκινήσαμε, μπορεί τόσο εύκολα να μετατραπεί σε αυτάρεσκη καταγγελία της κοινωνίας, σε ηθικολογικό ελιτισμό. […] Η κριτική της κοινωνίας αποτελεί κριτική στην ίδια μας τη συνενοχή στην αναπαραγωγή αυτής της κοινωνίας.

[Τί είναι εργατική τάξη;] Όσοι εργαζόμαστε στο πανεπιστήμιο ανήκουμε στην εργατική τάξη; Ο Μαρξ κι ο Λένιν ανήκαν στην εργατική τάξη; Οι επαναστάτες απ΄το Τσιάπας; Οι φεμινίστριες και οι φεμινιστές; Αυτοί που δραστηριοποιούνται στα κινήματα των ομοφυλοφίλων; Και οι αστυνομικοί;

Ο ορισμός της εργατικής τάξης – και κατά συνέπεια της πάλης της εργατικής τάξης – κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο οδήγησε σε μια δυσκολία συσχετισμού με την ανάπτυξη νέων μορφών πάλης (φοιτητικά, φεμινιστικά, οικολογικά και άλλα κινήματα)

Δεν παλεύουμε ως εργατική τάξη, παλεύουμε ενάντια στο να είμαστε εργατική τάξη, ενάντια στην ταξινόμησή μας. Η πάλη μας δεν είναι πάλη της εργασίας, είναι η πάλη ενάντια στην εργασία.

Η εργατική τάξη δεν μπορεί να χειραφετήσει τον εαυτό της όσο είναι εργατική τάξη. […] Ωστόσο, μόνο στο βαθμό που είμαστε εργατική τάξη (υποκείμενα που έχουν υποστεί αρπαγή του αντικειμένου τους) προκύπτει η ανάγκη για χειραφέτηση.

Η κραυγή ανυποταγής είναι η κραυγή της μη ταυτότητας

Καλύπτουμε τα πρόσωπά μας για να γίνουμε ορατοί. Ο αγώνας μας είναι ο αγώνας αυτών που δεν έχουν πρόσωπο. – Ζαπατίστας

Είμαστε συνηθισμένοι άνθρωποι, δηλαδή επαναστάτες – Ζαπατίστας

Ένας τρόπος για να κατανοήσουμε το “δεν είμαστε μόνοι” είναι να θεωρήσουμε ότι η κρίση αποτελεί έκφραση της αντίθεσής μας στο κεφάλαιο. Δεν υπάρχουν “αντικειμενικές αντιφάσεις”. Εμείς και μόνο εμείς είμαστε η αντίφαση του καπιταλισμού. […] Εμείς είμαστε οι δημιουργοί, οι μόνοι πιθανοί σωτήρες, οι μόνοι ένοχοι.

Κάθε ταξική κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια αστάθεια που προκύπτει απ΄την εξάρτηση του κυρίαρχου από τους κυριαρχούμενους. Σε κάθε σύστημα εξουσίας υπάρχει μια σχέση αμοιβαίας εξάρτησης ανάμεσα στους “ισχυρούς” και τους “ανίσχυρους”

Οι άνθρωποι πρέπει να στερηθούν την ελευθερία να κάνουν αυτό που θέλουν. Αυτό επιτυγχάνεται με την εδραίωση της ιδιοκτησίας, την ιδιοποίηση της γης και των άλλων μέσων ζωής και πράξης, έτσι ώστε τελικά οι άνθρωποι να μην έχουν άλλη επιλογή απ΄το να επιλέξουν ελεύθερα την εκμετάλλευση των καπιταλιστών.

Υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι για τους ανθρώπους που συμμετέχουν σε απεργίες και σε παρόμοιες μορφές πάλης, το πιο σημαντικό αποτέλεσμα του αγώνα δεν είναι η ικανοποίηση των άμεσων αιτημάτων αλλά η ανάπτυξη μιας κοινότητας πάλης, ενός συλλογικού πράττειν, που χαρακτηρίζεται απ΄την αντίθεσή του στις καπιταλιστικές μορφές κοινωνικών σχέσεων.

Η επανάσταση μπορεί να υπάρξει ως πιθανότητα μόνο με βάση την υπόθεση ότι το να είναι κανείς επαναστάτης είναι κάτι πολύ φυσιολογικό, κάτι απολύτως κοινό, πως είμαστε όλοι επαναστάτες.

Η επαναστατικότητα που υπάρχει σε όλους μας ξεκινάει με ένα Όχι, με μια άρνηση του αλλότριου προσδιορισμού αυτού που κάνουμε, μια άρνηση της αλλότριας επιβολής ορίων σ΄αυτό που είμαστε.

Ένα πλήρως ανεπτυγμένο σύστημα άμεσης δημοκρατίας θα προϋπέθετε τη συμμετοχή χειραφετημένων ανθρώπων. Ωστόσο, δεν είμαστε (ακόμη) χειραφετημένα υποκείμενα: είμαστε σακάτηδες που βοηθούν ο ένας τον άλλο να περπατήσει, που συχνά πέφτουν. Κάποιοι, αναμφίβολα, μπορούν να περπατήσουν καλύτερα από άλλους. Το ζήτημα είναι αν αυτοί οι μισοσακάτηδες προχωρούν μπροστά, ως πρωτοπορία, και αφήνουν εμάς τους υπόλοιπους να κυλιόμαστε στο έδαφος, φωνάζοντάς μας “μην ανησυχείτε, θα κάνουμε εμείς την επανάσταση κι ύστερα θα επιστρέψουμε να σας πάρουμε” (αλλά ξέρουμε ότι δε θα το κάνουν) ή αν προσπαθούν να περπατήσουν με το βηματισμό των υπολοίπων, βοηθώντας τους πιο αργούς.

Η ώθηση προς τον αυτοπροσδιορισμό δεν είναι συμβατή με το στόχο κατάληψης της κρατική εξουσίας. Το κράτος, ως μορφή οργάνωσης, αποτελεί την άρνηση του αυτοπροσδιορισμού.

Η αποτροπή της κρατικής βίας δεν μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο με όρους ένοπλης βίας (αν και πιθανόν να αποτελεί απαραίτητα ένα μέρος της) αλλά κυρίως με όρους πυκνότητας του δικτύου κοινωνικών σχέσεων που ενσωματώνουν το κίνημα στην περιβάλλουσα κοινωνία. […] Ο κρίσιμος παράγοντας στην αυτοπροστασία ενός κινήματος για την κοινωνική αλλαγή είναι ο βαθμός ενσωμάτωσής του στην κοινωνία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Information

This entry was posted on Μαΐου 14, 2014 by in Αποσπάσματα,Βιβλία.

Πλοήγηση

Αρέσει σε %d bloggers: